Kalp problemi ile kalp yetmezliği aynı şey değildir
“Kalp hastalığı” kalp kapaklarını, kalp kasını, ritim sistemini veya doğuştan gelen yapısal bozuklukları kapsayan geniş bir tanımdır. Konjestif kalp yetmezliği ise kalbin vücudun gereksinimini karşılayamadığı ve akciğerlerde veya vücut boşluklarında sıvı birikimi gibi klinik sonuçların ortaya çıktığı ileri bir durumdur. Bu nedenle bir hayvanda kalp hastalığı bulunması, mutlaka o anda kalp yetmezliği olduğu anlamına gelmez.
Köpeklerde sık görülen kalp problemleri
Köpeklerde en sık karşılaşılan edinsel kalp hastalıklarından biri miksomatöz mitral kapak hastalığıdır (MMVD). Hastalık özellikle yaş ilerledikçe daha sık görülür ve yıllarca belirti vermeden seyredebilir. ACVIM, MMVD’yi kalp yetmezliği gelişmemiş erken evrelerden ileri kalp yetmezliğine kadar A–D evreleriyle sınıflandırır.
Dilate kardiyomiyopati (DCM) ise kalp kasının kasılma gücünün azalması ve kalp boşluklarının genişlemesiyle karakterize başka önemli bir hastalıktır. Özellikle bazı büyük ırklarda genetik yatkınlık bulunabilir ve hastalığın klinik belirtilerden önce başlayan “gizli” bir dönemi olabilir. Ritim bozuklukları da bazı köpeklerde kalp kası hastalığının ilk bulgusu olabilir.
Kedilerde sık görülen kalp problemleri
Kedilerde en önemli kalp hastalığı grubu kardiyomiyopatilerdir. Bunların içinde hipertrofik kardiyomiyopati (HCM) en sık tanımlanan fenotiptir. HCM’de kalp kası, özellikle sol ventrikül duvarı, normalden daha kalın hale gelir. Ancak her duvar kalınlaşması primer HCM anlamına gelmez; hipertansiyon, hipertiroidizm ve bazı diğer hastalıklar da benzer görüntü oluşturabilir.
Kedilerde kalp hastalığı bazen hiçbir dış belirti olmadan ilerleyebilir. Büyük bir tarama çalışmasında görünürde sağlıklı 780 kedinin %14,7’sinde HCM saptanmıştır. Kalp hastalığı bulunan bazı kediler yaşam boyu belirti göstermeyebilirken, bazılarında konjestif kalp yetmezliği, arteriyel tromboembolizm veya nadiren ani ölüm gelişebilir.
Önemli: Kedilerde kalp üfürümü bulunmaması kalp hastalığını tamamen dışlamaz. Benzer şekilde bir üfürüm duyulması da tek başına kalp hastalığının şiddetini göstermez. Yapısal değerlendirmede ekokardiyografi temel testtir.
Evde hangi belirtiler fark edilebilir?
- Dinlenirken veya uyurken solunumun hızlanması
- Nefes alırken karın kaslarının belirgin kullanılması
- Egzersiz veya oyun isteğinde azalma
- Çabuk yorulma ve yürüyüşte geride kalma
- Köpeklerde özellikle gece veya dinlenme sırasında öksürük
- Bayılma veya kısa süreli bilinç kaybı
- Halsizlik, iştah azalması ve kilo kaybı
- Karında sıvı birikimine bağlı şişkinlik
- Kedilerde saklanma, aktivitede belirgin azalma veya açık ağız solunumu
- Kedilerde aniden gelişen arka bacak ağrısı, güçsüzlük veya felç
Öksürük köpeklerde kalp hastalığıyla birlikte görülebilir; ancak solunum yolu hastalıkları da çok sık öksürüğe neden olur. Kedilerde ise öksürük kalp hastalığının tipik bulgusu değildir ve astım gibi solunum yolu hastalıkları daha sık düşünülür. Bu nedenle tek bir belirti üzerinden kalp hastalığı tanısı koymak mümkün değildir.
Hangi belirtiler acildir?
Açık ağızla soluma — özellikle kedide — belirgin nefes darlığı, mor veya gri renkli diş etleri, bayılma, ciddi halsizlik, ani arka bacak felci veya şiddetli ağrı acil değerlendirme gerektirir.
Dinlenme solunum sayısı neden önemlidir?
Kalp hastalığı olan hayvanlarda evde ölçülen uyku veya dinlenme solunum sayısı, akciğerlerde sıvı birikiminin erken fark edilmesine yardımcı olabilecek pratik bir takip aracıdır. Çalışmalarda subklinik kalp hastalığı olan ve medikal olarak iyi kontrol edilen kalp yetmezliği bulunan kedi ve köpeklerin çoğunda uyku solunum sayısının dakikada 30’un altında olduğu gösterilmiştir.
Ancak tek bir sayı herkes için kesin sınır değildir. En değerlisi hayvanın kendi normal değerini bilmek ve birkaç ölçüm boyunca süren belirgin artışı fark etmektir. Solunum sayısı artışı nefes alma eforuyla birlikteyse veteriner hekime daha hızlı başvurulmalıdır.
Hayvan derin uykudayken göğüs kafesinin bir yükselip alçalmasını 1 nefes kabul edin. 30 saniye sayıp ikiyle çarpabilir veya tam 60 saniye sayabilirsiniz.
Kendi bazal değerine göre kalıcı artış varsa, uyku solunum sayısı tekrarlayan ölçümlerde yaklaşık 30/dk üzerine çıkıyorsa veya solunum eforu artıyorsa veteriner hekiminize bildirin.
Veteriner hekim kalbi nasıl değerlendirir?
Kalp değerlendirmesi yalnızca stetoskopla dinlemekten ibaret değildir. Hastanın belirtilerine ve muayene bulgularına göre şu testlerden biri veya birkaçı kullanılabilir:
- Fizik muayene ve oskültasyon: üfürüm, ritim bozukluğu, nabız ve solunum değerlendirilir.
- Ekokardiyografi: kalbin duvar kalınlığı, odacık boyutları, kapaklar ve kasılma fonksiyonu değerlendirilir.
- Göğüs radyografisi: kalp büyüklüğü ve özellikle akciğerlerde ödem olup olmadığı hakkında bilgi sağlar.
- Elektrokardiyografi (EKG): ritim bozukluklarının değerlendirilmesinde kullanılır.
- Holter: aralıklı ritim bozukluklarını yakalamak için 24 saat veya daha uzun süreli EKG kaydı yapılabilir.
- Kan basıncı: özellikle kedilerde ventrikül duvar kalınlaşmasının nedenini değerlendirirken önemlidir.
- NT-proBNP ve kardiyak troponin: uygun hastalarda tamamlayıcı bilgi sağlayabilir; tek başına kesin tanı testi değildir.
Kalp hastalığı nasıl tedavi edilir?
Tedavi hastalığın tipine ve evresine göre değişir. Her kalp üfürümü ilaç gerektirmez ve her kalp hastasında aynı ilaçlar kullanılmaz. MMVD, DCM, HCM, ritim bozuklukları ve kalp yetmezliği birbirinden farklı tedavi planları gerektirir.
Örneğin, MMVD’li köpeklerde kalp büyümesinin bulunduğu ancak henüz kalp yetmezliği gelişmemiş ACVIM B2 evresinde yapılan EPIC çalışması, pimobendan tedavisinin konjestif kalp yetmezliği veya kardiyak sonlanıma kadar geçen süreyi anlamlı şekilde uzattığını göstermiştir. Bu sonuç, doğru evrelemenin neden önemli olduğunun iyi bir örneğidir; ilacın başlanması için yalnızca üfürüm duyulması yeterli değildir.
Kalp yetmezliği geliştiğinde diüretikler ve hastalığa göre diğer kardiyak ilaçlar kullanılabilir. Kedilerde tedavi planı kardiyomiyopati fenotipi, sol atriyum büyüklüğü, kalp yetmezliği veya arteriyel tromboembolizm riskine göre bireyselleştirilir.
Kalp hastalığı olan hayvanda evde takip
- Uyku/dinlenme solunum sayısını düzenli kaydedin.
- İştah ve vücut ağırlığını takip edin.
- Egzersiz toleransındaki değişiklikleri not edin.
- Öksürük, bayılma veya nefes darlığı gibi yeni belirtileri kaydedin.
- İlaçları veteriner hekimin önerdiği saat ve dozda verin.
- Kendi kararınızla diüretik veya diğer kalp ilacı dozunu değiştirmeyin.
- Kontrol ekokardiyografi, radyografi veya laboratuvar testlerini önerilen zamanda yaptırın.
Irka veya yaşa göre tarama gerekir mi?
Bazı kalp hastalıklarında genetik yatkınlık nedeniyle tarama önem kazanır. Örneğin Doberman Pinscher gibi DCM açısından yüksek riskli bazı ırklarda Avrupa Veteriner Kardiyoloji Derneği, klinik belirti ortaya çıkmadan önce düzenli ekokardiyografi ve Holter taramasını önermektedir. Kedilerde de HCM açısından riskli ırklarda, üfürüm veya gallop ritmi bulunanlarda ya da aile öyküsü olanlarda ekokardiyografik değerlendirme düşünülebilir.
HeartWel® bu tabloda nereye oturur?
HeartWel® bir kalp hastalığını teşhis veya tedavi etmez. Kedi ve köpeklerde normal kalp fonksiyonları, dolaşım, antioksidan savunma ve sıvı dengesinin tamamlayıcı olarak desteklenmesine yönelik bir üründür. Kalp hastalığı olan hayvanlar sıklıkla diüretik, pimobendan, ACE inhibitörü, antiaritmik veya başka kardiyovasküler ilaçlar kullanabildiği için, herhangi bir destek ürününün tedaviye eklenmesi veteriner hekim tarafından değerlendirilmelidir.
HeartWel®
Veteriner muayenesi, ekokardiyografi, reçeteli kardiyak ilaçlar veya kalp yetmezliği tedavisinin yerine geçmez. Uygun hastalarda veteriner hekimin oluşturduğu kardiyovasküler bakım planına tamamlayıcı destek olarak değerlendirilir.
Bilimsel kaynaklar
- Keene BW, et al. ACVIM consensus guidelines for the diagnosis and treatment of myxomatous mitral valve disease in dogs. J Vet Intern Med. 2019;33(3):1127-1140. doi:10.1111/jvim.15488.
- Luis Fuentes V, et al. ACVIM consensus statement guidelines for the classification, diagnosis, and management of cardiomyopathies in cats. J Vet Intern Med. 2020;34(3):1062-1077. doi:10.1111/jvim.15745.
- Boswood A, et al. Effect of Pimobendan in Dogs with Preclinical Myxomatous Mitral Valve Disease and Cardiomegaly: The EPIC Study. J Vet Intern Med. 2016;30(6):1765-1779. doi:10.1111/jvim.14586.
- Wess G, et al. European Society of Veterinary Cardiology screening guidelines for dilated cardiomyopathy in Doberman Pinschers. J Vet Cardiol. 2017;19(5):405-415. doi:10.1016/j.jvc.2017.08.006.
- Porciello F, et al. Sleeping and resting respiratory rates in dogs and cats with medically-controlled left-sided congestive heart failure. Vet J. 2016;207:164-168. doi:10.1016/j.tvjl.2015.08.017.
- Payne JR, Brodbelt DC, Luis Fuentes V. Cardiomyopathy prevalence in 780 apparently healthy cats in rehoming centres (the CatScan study). J Vet Cardiol. 2015;17(Suppl 1):S244-S257. doi:10.1016/j.jvc.2015.03.008.
