Kediler neden miyavlar?
Kediler insanlarla iletişim sırasında yemek, ilgi, oyun veya kapı açılması gibi beklentilerini miyavlamayla ifade edebilir. Bazı kediler bireysel olarak daha konuşkandır. Sorun, vokalizasyonun kedinin eski davranışından belirgin biçimde farklılaşması veya yaşam kalitesini bozacak kadar artmasıdır.
Önce davranışsal nedenleri düşünelim
Rutin değişikliği, eve yeni bir insan veya hayvan gelmesi, taşınma, yetersiz oyun ve uyarım, yalnız kalma veya sahibin istemeden miyavlamayı ödüllendirmesi davranışı güçlendirebilir. Örneğin her gece miyavladığında mama verilen bir kedi davranışın işe yaradığını öğrenebilir.
Ancak tıbbi nedenler de vardır
Ağrı, hipertiroidizm, sistemik hipertansiyon, böbrek hastalığı, görme veya işitme kaybı ve nörolojik hastalıklar vokalizasyonu artırabilir. Özellikle senior kedide yeni başlayan gece miyavlaması değerlendirilmelidir.
Yaşlı kedim geceleri bağırıyor: bilişsel bozukluk olabilir mi?
Olabilir, fakat tanı koymadan önce tıbbi nedenler dışlanmalıdır. Feline bilişsel disfonksiyon; yönelim bozukluğu, uyku-uyanıklık döngüsünde değişiklik, ev içine tuvalet yapma, aktivite değişikliği, anksiyete ve aşırı vokalizasyonla ilişkili olabilir. Araştırmalarda yaşlı kedilerde gece bağırması sık bildirilen davranış değişikliklerinden biridir.
Hipertiroidizm ve tansiyon neden önemli?
Yaşlı kedilerde hipertiroidizm huzursuzluk, kilo kaybı, artmış iştah veya susama ile birlikte vokalizasyona katkıda bulunabilir. Hipertansiyon ise görme kaybı, nörolojik değişiklik ve huzursuzlukla ilişkili olabilir. Bu nedenle senior kedide yalnızca “yaşlandı” demek yerine fizik muayene, gerekirse kan basıncı ve laboratuvar değerlendirmesi yapılmalıdır.
Ağrı miyavlamaya neden olabilir mi?
Evet. Osteoartrit, diş ağrısı, karın ağrısı veya üriner sistem rahatsızlıkları kedinin sesini artırabilir. Özellikle kum kabına girerken bağırma, idrar yapmaya çalışıp çıkaramama veya ani huzursuzluk acil değerlendirme gerektirebilir.
Üretral tıkanıklık yaşamı tehdit eden bir acil durum olabilir.
Evde neyi gözlemlemeliyim?
- Miyavlama ne zaman başladı?
- Gece mi, yemek öncesi mi, kum kabında mı artıyor?
- Kilo, iştah veya su tüketimi değişti mi?
- Kedi daha çok saklanıyor veya huzursuz mu?
- Merdiven, zıplama ve hareketlerinde değişiklik var mı?
- Görme veya işitmede azalma düşünüyor musunuz?
Ne yapmamalıyım?
Bağırmak, su sıkmak veya cezalandırmak problemi çözmez ve stresi artırabilir. Önce tıbbi nedenleri dışlamak, ardından çevresel zenginleştirme, öngörülebilir rutin ve davranışın hangi koşullarda güçlendiğini değerlendirmek daha doğrudur.
Ne zaman veterinere gitmeliyim?
Yeni ve açıklanamayan vokalizasyon, özellikle senior kedide; kilo kaybı, iştah/su değişikliği, ağrı, gece yönelim bozukluğu, idrar problemi, görme değişikliği veya belirgin huzursuzlukla birlikteyse veteriner değerlendirmesi uygundur.
Sonuç
Sürekli miyavlama bazen yalnızca iletişim veya öğrenilmiş davranıştır; ancak özellikle yeni başlayan ve geceleri artan vokalizasyon tıbbi bir sorunun ilk işaretlerinden biri olabilir. Senior kedilerde ağrı, hipertiroidizm, hipertansiyon, duyusal kayıp ve bilişsel değişiklikler mutlaka akılda tutulmalıdır.
