Kusma bir hastalık değil, belirtidir
Köpeklerde kusma; hızlı veya uygunsuz gıda tüketimi gibi nispeten basit nedenlerden gastroenterit, pankreatit, yabancı cisim, toksik madde, böbrek-karaciğer hastalıkları ve endokrin bozukluklara kadar çok farklı durumlarda görülebilir. Veteriner literatüründe kusma nedeniyle sevk edilen köpeklerde hem gastrointestinal hem de gastrointestinal sistem dışı nedenlerin önemli yer tuttuğu gösterilmiştir.
Kusma mı, regürjitasyon mu?
Kusmada genellikle bulantı, salya, karın kaslarının kasılması ve öğürme görülür. Regürjitasyonda ise içerik çoğu zaman daha pasif biçimde, karın kasılmaları olmadan ağızdan gelir. Bu ayrım tanısal yaklaşımı değiştirir; mümkünse olayın kısa videosu veterinere yardımcı olabilir.
Evde kısa süre takip ne zaman düşünülebilir?
Erişkin, genel durumu iyi, bir kez kusmuş, su içebilen ve sonrasında normale dönmüş bir köpek kısa süre dikkatle izlenebilir. Tekrarlama, iştahsızlık veya başka bir belirti eklenirse değerlendirme gerekir. Yavru, yaşlı ve kronik hastalığı olan köpeklerde bekleme eşiği daha düşük olmalıdır.
Hangi durumlar aynı gün değerlendirilmelidir?
- Tekrarlayan veya giderek sıklaşan kusma
- Suyu içtikten sonra tekrar kusma
- Belirgin halsizlik, çökme veya ağrı
- Karında şişme, huzursuzluk veya verimsiz öğürme
- Kusmukta belirgin kan ya da kahve telvesi benzeri görünüm
- Siyah katranımsı dışkı
- Yabancı cisim, çöp, ilaç veya toksik madde yutma şüphesi
- Yavru ve aşıları tamamlanmamış köpekte kusma ile birlikte ishal
Özellikle büyük ve derin göğüslü köpeklerde mide dilatasyonu-volvulusu gibi zaman kritik durumlar düşünülmelidir. Evde beklenmemelidir.
Yabancı cisim olabilir mi?
Oyuncak, çorap, kumaş, kemik, koçan, plastik veya ip benzeri materyaller gastrointestinal tıkanmaya yol açabilir. Kusmanın yanında iştahsızlık, karın ağrısı, dışkı azalması veya genel durum bozulması görülebilir. Şüphe varsa evde kusturmaya çalışmak uygun değildir; bazı cisimlerde bu ek zarar oluşturabilir.
Yavru köpeklerde neden daha dikkatli olmalıyız?
Yavrular sıvı ve enerji kaybını daha kötü tolere eder. Kusma ve ishal birlikteyse, özellikle aşıları tamamlanmamış bir yavruda parvoviral enterit gibi ciddi enfeksiyonlar değerlendirilmelidir. Parvovirüste erken sıvı tedavisi, antiemetik destek ve uygun vakalarda erken enteral beslenme tedavinin temel parçalarındandır.
Köpeği aç bırakmak doğru mu?
Uzun süreli açlık rutin bir çözüm değildir. Yönetim kusmanın şiddetine ve altta yatan nedene göre değişir. Kusma kontrol altına alındıktan ve veteriner uygun gördükten sonra küçük porsiyonlarla sindirilebilir beslenmeye dönüş tercih edilebilir.
Evde insan ilacı verebilir miyim?
Hayır. İnsanlarda kullanılan ağrı kesiciler, mide ilaçları veya bulantı ilaçları köpeklerde uygun olmayabilir, hastalığı maskeleyebilir veya toksik olabilir. Antiemetik ve mide koruyucu gereksinimi veteriner muayenesi sonrası belirlenmelidir.
Veteriner hekim neyi araştırır?
Kusmanın başlangıcı, sıklığı, son yediği gıdalar, yabancı cisim olasılığı, kullanılan ilaçlar, dışkı ve idrar değişiklikleri sorgulanır. Muayene bulgularına göre kan testleri, röntgen, ultrason, parvovirüs testi veya hastalığa özgü başka testler gerekebilir.
Sonuç
Köpeklerde kusma sık görülür fakat tek başına tanı değildir. Tekrarlayan kusma, suyu tutamama, karın şişliği, ağrı, yabancı cisim şüphesi veya belirgin halsizlik varsa beklemek yerine veteriner değerlendirmesi gerekir.
